Hoe conservatoir beslag werkt en wat de gevolgen ervan zijn leggen we hier aan u uit.

Wat is vatbaar voor conservatoir beslag

Conservatoir beslag kan onder meer worden gelegd op:

• bankrekening
• onroerend goed
• aandelen
• handelsvoorraad
• geld of goederen onder een derde partij, bijvoorbeeld een klant van uw tegenpartij die nog een openstaande rekening moet betalen

De gevolgen van conservatoir beslag

Het gevolg van conservatoir beslag is bijvoorbeeld dat geld dat op een bankrekening staat van het ene op het andere moment geblokkeerd is en niet meer kan worden gebruikt om rekeningen te betalen. Niet zelden betekent dit een acuut liquiditeitsprobleem voor bedrijven omdat betaling aan leveranciers en het salaris van werknemers per direct een probleem kan worden.

Onroerend goed of aandelen waar conservatoir beslag op is gelegd kunnen niet meer worden geleverd. Een op handen zijnde fusie of verkoop van bijvoorbeeld een kantoorpand kan daardoor worden geblokkeerd.

Conservatoir beslag op een handelsvoorraad is ook mogelijk, maar rechters staan dit meestal alleen toe als er geen alternatieven voorhanden zijn. Het zorgt namelijk voor behoorlijk wat overlast voor degene die erdoor getroffen wordt. Wij zijn met enige regelmaat betrokken bij conservatoir beslag op bijvoorbeeld vers fruit en dan moet er snel gehandeld worden om blijvende schade zoveel als mogelijk te voorkomen.

Als conservatoir beslag gelegd wordt onder een derde, dan is het gevolg daarvan dat het die derde tijdelijk verboden is om bijvoorbeeld openstaande rekeningen van de schuldenaar te betalen of om zaken af te geven, terwijl dit in de normale gang van zaken wel zou moeten gebeuren. Stel, u hebt een geschil met uw leverancier waar u niet uitkomt. Als u weet met wie u leverancier zaken doet in Nederland kunnen wij erop inzetten om daar conservatoir beslag te leggen, met als gevolg dat uw leverancier vooralsnog niet betaald krijgt van die klant. Die klant moet het geld bewaren en moet dit, nadat uw zaak gewonnen is, aan u uitbetalen.

Aanvragen van conservatoir beslag

Wij dienen een verzoek tot het leggen van conservatoir beslag in bij de rechtbank. In dat verzoek zetten wij uiteen waar het geschil tussen partijen over gaat, hoeveel u nog te vorderen hebt en waarop het beslag gelegd moet worden. De rechter beoordeelt of het verzoek aan de regels voldoet en gerechtvaardigd is.

Als een verzoek aan de regels voldoet wordt het veelal verleend door de rechtbank, zeker voor wat betreft beslag op bankrekeningen of onroerend goed. Conservatoir beslag kan op een handelsvoorraad wordt kritischer bezien door de rechter en alleen toegewezen als er geen minder belastende alternatieven voorhanden zijn.

De doorlooptijd voor behandeling van een verzoek door de rechtbank is in de meeste gevallen een paar uur tot maximaal een dag.

Uw tegenpartij wordt niet gekend in het verzoek, wordt niet bij de behandeling betrokken, en komt er in de praktijk dus vaak pas achter als de deurwaarder het conservatoir beslag komt leggen.

De deurwaarder legt het beslag

Nadat de rechtbank toestemming heeft gegeven voor conservatoir beslag coördineren wij met een deurwaarder het daadwerkelijk leggen van het beslag. De deurwaarder moet daarvoor informatie krijgen bij welke bank de tegenpartij bankiert, de precieze locatie waar de (handels)goederen zich bevinden en het tijdstip waarop ze daar aanwezig zijn. Daarvoor is uw input erg belangrijk.

Het duurt meestal enige tijd voordat duidelijk is of het gelukt is om de conservatoire beslagen te leggen, derden waaronder beslag is gelegd hebben een wettelijke termijn van vier weken om opgaaf te doen van hetgeen door het beslag is getroffen. Soms is het echter vrijwel meteen duidelijk, bijvoorbeeld als beslag moet worden gelegd op handelsvoorraad.

Bodemprocedure

Een randvoorwaarde die aan elke toestemming voor conservatoir beslag wordt verbonden is de verplichting om binnen een bepaalde periode (meestal 14 dagen) een bodemprocedure aanhangig te maken. Het komt regelmatig voor dat op dat moment nog niet duidelijk is of het beslag al dan niet succesvol is geweest en in welke mate (bijvoorbeeld of er voldoende geld op een bankrekening stond om tezijnertijd uw volledige vordering te voldoen). Toch moet de bodemprocedure dan worden ingezet, op straffe van het verval van de conservatoire beslagen.

Een bodemprocedure kan zowel een juridische procedure bij een rechtbank of een arbitrale procedure zijn, in Nederland of waar dan ook ter wereld.

De bodemprocedure wordt gewonnen

Als wij namens u conservatoir beslag hebben gelegd en u wint de bodemprocedure, dan kan het beslag in beginsel worden uitgewonnen: het geld op de bankrekening, de factuur die nog betaald moest worden door een klant, wordt dan uitgekeerd aan u. Wordt de bodemprocedure onverhoopt verloren, dan blijft het conservatoir beslag toch liggen als u in hoger beroep gaat. Een conservatoir beslag kan dus in beginsel jarenlang in stand blijven totdat er een definitieve ('in kracht van gewijsde') uitspraak is gedaan in het geschil tussen partijen.

De bodemprocedure wordt verloren

Verliest u daarentegen uiteindelijk de juridische procedure, dan bent u aansprakelijk voor de schade die is geleden door het conservatoir beslag. Bij conservatoir beslag op een bankrekening betekent dit bijvoorbeeld dat de wettelijke rente moet worden vergoed over de tijd dat het geld niet beschikbaar was. Is er door het beslag schade ontstaan aan (bederfelijke) handelsvoorraad of zijn er kosten van opslag gemaakt, dan zullen die moeten worden vergoed.

Kosten van conservatoir beslag

Bij indienen van het verzoekschrift brengt de rechtbank griffierecht in rekening en de deurwaarder brengt kosten in rekening voor het leggen van de beslagen. Het griffierecht is ook verschuldigd als het verzoek onverhoopt wordt afgewezen en de kosten van de deurwaarder moeten ook worden betaald als de poging om conservatoir beslag onverhoopt tot niets leidt (bijvoorbeeld omdat handelsvoorraad al was uitgeleverd of er bijna geen geld op de bankrekening stond).

Daarnaast brengen wij als advocaat honorarium in rekening voor het opstellen van het verzoekschrift en de coördinatie van het leggen van de beslagen met de deurwaarder. Wij moeten ook meteen aan de slag om een dagvaarding op te stellen. Wordt er immers niet binnen de door de rechtbank gestelde termijn een bodemprocedure begonnen dan vervallen alle gelegde beslagen.

Conservatoir beslag opheffen

Degene die getroffen wordt door een conservatoir beslag heeft in de praktijk slechts beperkte mogelijkheden om daar iets tegen te doen.

Opheffen van een conservatoir beslag kan in beginsel via een kort geding, maar de mogelijkheden en gronden daartoe zijn beperkt. Als bij het indienen van het verzoek om conservatoir beslag feitelijke onjuistheden zijn voorgehouden aan de rechter dan is dat bijvoorbeeld een kansrijke grond om in kort geding opheffing te vorderen.

Een alternatief is om vervangende zekerheid te stellen voor de waarde van de conservatoire beslagen, bijvoorbeeld een bankgarantie stellen in ruil voor opheffing van conservatoir beslag op een bankrekening of handelsvoorraad.